Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych zależy od uznania Sądu.

Pozwany reprezentowany przez radcę prawnego Arkadiusza Forysia z kancelarii Foryś Wojciechowski Radcowie Prawni Sp. P. nie musi płacić zadośćuczynienia za naruszeniearek -maly dóbr osobistych byłych wspólników orzekł  Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. (sygn. akt I ACa 905/16).

Opisywany wyrok zapadł w sprawie naruszenia dóbr osobistych.

Powodowie i Pozwany byli wspólnikami i członkami zarządów spółek: X sp. z o.o. oraz powstałej później Y sp. z o.o.

Wkrótce po zawiązaniu Y Pozwany został odwołany z zarządów obu spółek w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami w dokumentach księgowych.

Okoliczność ta stała się początkiem konfliktu między Pozwanym a Powodami.

Pozwany, działając jako wspólnik Y, skierował pismo do zarządu spółki Z, zajmującej się wyceną X i Y. W piśmie znalazły się m.in. stwierdzenia, że Powodowie doprowadzili „do bezprawnego rozwodnienia kapitału X”, której wartość wyceny zaniżają „kwoty sum wyprowadzanych przez członków zarządu”.

Sytuacja ta stała się dla Powodów źródłem stresu, w związku z czym wystąpili z powództwem o naruszenie dóbr osobistych w postaci czci i wiarygodności jako członków zarządu spółki kapitałowej.

Każdy z nich domagał się od Pozwanego:

  • przeprosin,
  • zadośćuczynienia pieniężnego oraz
  • zapłaty określonej kwoty na cel społeczny.

Zarówno Sąd Okręgowy jak i Apelacyjny przyjęły spełnienie przesłanek bezprawnego i zawinionego naruszenia dóbr osobistych, przy czym sąd drugiej instancji podważył zasadność zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zadośćuczynienie przewidziane przez art. 448 k.c. jest roszczeniem samodzielnym, niezależnym od innych środków potrzebnych do usunięcia naruszenia dobra osobistego, sąd zaś pełni rolę moderatora i jego ocenie zostaje pozostawiona celowość i sposób zastosowania danego środka.

Sąd podkreśla, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo, że:

  • o ile jedyną przesłanką ochrony dóbr osobistych środkami niematerialnymi jest bezprawność działania,
  • w przypadków środków materialnych konieczne jest również wykazanie winy naruszającego.

Art. 448 k.c. nie może być bowiem interpretowany „w oderwaniu od zasad rządzących odpowiedzialnością cywilną oraz systemem ochrony dóbr osobistych”, a usytuowanie tego przepisu w tytule IV księgi III k.c. „Czyny niedozwolone” wskazuje na winę jako podstawę odpowiedzialności, wobec braku innej wyraźnie określonej w przepisie podstawy.

W orzeczeniu zaznaczono przy tym, że nie ma znaczenia stopień winy i jej natężenie, jednakże stwierdzenie choćby winy nieumyślnej nie kreuje obowiązku sądu zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.

Sąd Apelacyjny wskazuje przy tym brak charakteru, czy choćby nawet aspektu penalnego takiego roszczenia: ma ono na celu zapobieżenie trwaniu naruszenia, złagodzenie jego skutków.

Z tego powodu zarówno dla samego zasądzenia jak i wysokości zasądzonej kwoty zadośćuczynienia znaczenie ma przede wszystkim kompensacyjny, nie zaś represyjny charakter zadośćuczynienia.

Wyraźnie widać tu więc konieczność uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, a podstawą odmowy zasądzenia zadośćuczynienia może być, zgodnie z powszechnie uznanym orzecznictwem, m.in.:

  • nieznaczny rozmiar krzywdy,
  • rodzaj naruszonego dobra,
  • czy nasilenie złej woli.

Celem pozostawienia uznaniu sędziowskiemu tak dużego marginesu swobody jest zapobieżenie nadużywaniu art. 448 k.c.

W związku powyższą argumentacją Sąd w opisywanej sprawie uznał, że forma pisemnych oświadczeń jest wystarczającą rekompensatą za naruszenie, którego dopuścił się Pozwany i uchylił wyrok Sądu I instancji nakazujący Pozwanemu zapłatę Powodom zadośćuczynienia.

Wyrok jest prawomocny.


przejdź do strony głównej

Powiązane wpisy