Wolność Polski zaczęła się w krakowskim Podgórzu. W dniu 31 października 1918 Kraków został wyzwolony z rąk zaborców.

W dniu 31 października 1918 roku kwaterujący w willi przy Placu Lasoty 3 porucznik Antonii Stawarz– dowódca plutonu ciężkich karabinów maszynowych przy batalionie asystencyjnym 93 pułku piechoty Twierdzy Kraków – rozpoczął akcję, której celem było przejęcie przez Polaków „Twierdzy Kraków” i wyzwolenie miasta z rąk zaborcy.

W tym dniu pełniący funkcję oficera inspekcyjnego porucznik Antonii Stawarz wraz z oddziałem polskich spiskowców i przy pomocy pełniących wartę żołnierzy narodowości czeskiej, fortelem opanował koszary armii c.k znajdujące się na ul. Kalwaryjskiej (obecnie Plac Niepodległości), bez jednego wystrzału rozbrajając żołnierzy narodowości austriackiej i niemieckiej. Następnie opanowano koszary na ul. Limanowskiego i trzema kolumnami ruszono na drugi brzeg Wisły w kierunku Kazimierza i Krakowa.

Pozyskane z koszar uzbrojenie posłużyło do bezkrwawego zdobycia wszystkich kluczowych punktów wojskowych systemu fortyfikacji „Twierdzy Kraków” – najpotężniejszej twierdzy miejskiej tamtych czasów (o twierdzę tą rozbiło się natarcie wojsk rosyjskich w grudniu roku 1914 – bitwa o wzgórze Kaim). O skali sukcesu świadczy fakt, że według źródeł historycznych garnizon „Twierdzy Kraków” liczył – w różnych okresach – do ok. 12 tys. żołnierzy szkolonych m.in. do tłumienia rozruchów wewnątrz Twierdzy.

Historia Antoniego Stawarza

Akcja porucznika Antoniego Stawarza była przygotowywana przez kilka tygodni (spiskowcy spotykali się w Parku Bednarskiego) i skoordynowana z działaniami kolejarzy ze stacji Kraków – Płaszów, którzy w umówionym terminie wstrzymali ruch pociągów uniemożliwiając wojskom CK ingerencję z zewnątrz.

Udział w niej miały również właścicielki willi przy Placu Lasoty 3 Panie Wisłockie, które przygotowały dla powstańców biało-czerwone opaski i kotyliony.

Dzięki tej akcji Kraków stał się pierwszym polskim miastem wyzwolonym z rąk zaborców i naturalnym miejscem tworzenia zrębów państwowości niepodległej Rzeczypospolitej.

Dla przypomnienia:
– Warszawa została wyzwolona z rąk zaborców w listopadzie 1918 r.,
– Poznań zaś dopiero w grudniu 1918 r.

Na podkreślenie zasługuje fakt, iż akcja wyzwoleńcza była dobrze przemyślana, dokładnie zorganizowana i niezwykle sprawnie przeprowadzona, co przełożyło się na jej bezkrwawy sukces. Czego niestety nie można powiedzieć o wielu innych polskich zrywach wyzwoleńczych, którym historia poświęca o wiele więcej uwagi, a których efekty – pomimo znacznej liczby ofiar – były często żadne.

siedziba2-maly

Willa Wisłockich przy Placu Lasoty 3


powrót na stronę główną prawników z FWSK

Powiązane wpisy